Blik op de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra)

Han Busker, Fatma Koşer Kaya, Peter van Minnen en Ed van Meer over de normalisering

Ruim 120 ambtenaren, werkgevers, managers en andere geïnteresseerden kwamen 5 april naar de Paleiskerk in Den Haag voor de boekpresentatie van ‘Het nieuwe ambtenarenrecht’ door auteur Ed van Meer. Het was een gevarieerde bijeenkomst waar het nieuwe ambtenarenrecht vanuit verschillende hoeken aan bod kwam: FNV-voorzitter Han Busker kwam met een aantal kritische noten op de wet, terwijl Wnra-initiatiefnemer Fatma Koşer Kaya de aanwezigen op de positieve kanten van de wet wees en arbeidsrecht advocaat Peter van Minnen zijn zorgen uitsprak over de half miljoen ambtenaren die naar zijn arbeidsrecht komen. Ed van Meer eindigde de middag door te stellen dat het nieuwe ambtenarenrecht geen vloek is, maar juist een zegen. Daarnaast vertelde Van Meer over de Wnra informatiebijeenkomsten en trainingen die hij via de Juridische Classroom aanbiedt (bekijk het aanbod op www.hetnieuweambtenarenrecht.nl). Lees verder voor een indruk van de boekpresentatie.

“Weten we wel wat de consequenties zijn van de Wnra? Nee, die hebben we nog niet goed in beeld. De diepgravende juridische analyse van Ed van Meer over de consequenties voor individuele ambtenaren en voor het collectief overleg van de vakbonden over de arbeidsvoorwaarden komt precies op tijd.” Han Busker.

Hoe kijkt de voorzitter van de FNV nu tegen deze wet aan? Busker geeft aan dat de leden niet hebben gevraagd om de normalisering: “De FNV is van mening dat deze wet een kostbare onnodige oplossing is voor problemen die er niet zijn. En problemen die er wel zijn in de ambtenarensector, worden niet opgelost. Bovendien vinden we de totstandkoming van deze wet verre van normaal. Wat ons betreft siert het de minister niet dat deze belangrijke stelselwijziging, die de normalisatie is, aan initiatiefwetgeving heeft overgelaten en op die manier het overleg met de vakbonden heeft ontweken. Zeker nu de wetgeving leidt tot een wezenlijk ander speelveld in de totstandkoming van collectieve afspraken van ambtenaren. De ambtenarenvakbonden willen bovensectoraal overleg om afspraken met werkgevers te maken over hoe we de fundamentele wijziging zo gaan vormgeven dat er geen verschillen gaan ontstaan tussen ambtenaren in gelijke gevallen. De gesprekken komen nu zeer aarzelend op gang: er bestaat nog veel koudwatervrees bij werkgevers.” Busker spreekt de werkgevers aan en biedt hen nadrukkelijk de uitgesloten hand om dit bovensectorale overleg voortvarend en constructief op te pakken met de FNV.

“Het boek van Ed is zo gedetailleerd, dat ik passages over de Wnra ben tegengekomen waarvan ik het bestaan zelf vergeten was!” Fatma Koşer Kaya

Initiatiefnemer Koşer Kaya geeft de aanwezigen een inkijkje in de behandeling van de Wnra door de Tweede Kamer. “Zoals jullie waarschijnlijk wel vermoedden, ben ik het niet helemaal eens met Han Busker.” Begint Koşer Kaya lachend. “Tijdens mijn tijd als advocaat merkte ik al dat het huidige ambtenarenrecht een stelsel vol langdurige processen is, dat niet meegeeft aan de werknemer. Ik wilde het ontslagrecht en ambtenarenrecht graag veel beter vormgeven om ervoor te zorgen dat alle werknemers gelijk behandeld worden. En om te voorkomen dat je tegen élke beslissing bezwaar hoeft aan te tekenen.

Toen Koşer Kaya in de Tweede Kamer kwam, zag zij haar kans schoon om de Wnra in te brengen: “Wat een werk. En vervolgens wilde ik natuurlijk die meerderheid binnenhalen. De PvdA wilde niet, VVD wilde wel, voor het CDA was het een twijfelgeval. Het zag er rooskleurig uit tot de coalitie CDA, VVD en PVV klapte. Dat vond ik het moment om een amendement in te dienen. De FNV was helemaal niet blij met de wet omdat in het ambtenarenrecht nu heel weinig vastgelegd staat. Dat betekent dat alles in de CAO’s staat. Omdat er in het privaatrecht maar weinig in de CAO vastgelegd is, gaat er dus een enorme macht verloren.” Koşer Kaya heeft begrip voor de opmerking van de FNV dat er nog veel moet gebeuren voor de wet in werking kan treden. Maar de kern dat werknemers gelijk behandeld moeten worden, die staat volgens Koşer Kaya als een huis.

“Wat een bijzondere keuze eigenlijk, de term ‘normalisering’: betekent dat dat de werknemer de normaal staat is en de ambtenaar abnormaal? Juridisch kan ik dat niet verklaren.” Peter van Minnen

Ervaren arbeidsrechtadvocaat Van Minnen spreekt over de onverwachte tsunami van een half miljoen ambtenaren die straks allemaal in de praktijken van de arbeidsrechtadvocaten gaan vallen: “de redding van ons verdienmodel.” Waarin komen ambtenaren terecht nu de Wnra ingevoerd wordt? Van Minnen spreekt de ambtenaren in de zaal toe: “Jullie komen terecht in een WWZ-land vol met flexibiliteit, en jullie komen naar een volwaardig CAO-recht. Een fantastisch ingewikkeld systeem. Wat krijgen jullie nog meer? Het voor de marktsector nieuwe en bijna gesloten systeem voor ontslag. Ook krijgen jullie te maken met ons ingewikkelde en genuanceerde systeem van eenzijdige wijziging van arbeidsvoorwaarden. En bereid je voor op normale civielrechtelijke rechters in plaats van die ambtenarenrechters."

“Wat vinden die ambtenaren er nou eigenlijk zelf van? Als ik Han Busker hoor wordt er veel gesproken over de ambtenaren en minder mét de ambtenaren.” Peter van Minnen

Van Minnen maakt zich zorgen over de toekomst van het arbeidsrecht: “Arbeid is koopwaar geworden, dat je koppelt aan een prijs. Maar arbeid is geen koopwaar. Arbeid heeft passie en inzet nodig. Het draait om mensen en dat moet je belonen. We worden de laatste jaren geconfronteerd met een neoliberale benadering die zoekt naar de laagste prijs voor arbeid. In deze situatie zetten we mensen tegen elkaar af, bijvoorbeeld zzp’ers tegen mensen met een vast contract. Ik geloof daar niet in. Ik denk dat we vast moeten houden aan de essentie van het arbeidsrecht: dat is bescherming van de zwakkere partij. Essentieel is bescherming tegen ontslag. Ik verzet mij tegen alle mensen die het preventieve ontslagbescherming willen afschaffen. Dus ik ben bezorgd over de toekomst van het arbeidsrecht en over de toekomst van die half miljoen ambtenaren die straks in het arbeidsrecht terechtkomen. Laten we het vooral samen doen en er het beste van maken."

Auteur Ed van Meer sluit de dag af en benoemt allereerst dat deze middag heeft laten zien welke kolkende rivier van volstrekt aan elkaar tegengestelde visies het arbeidsrecht op dit moment is. Daar zal de publieke sector vanaf vermoedelijk 1/1/’20 zijn eigen weg in moeten vinden. Van Meer schroomt niet aan de visie van de sprekers nog een vierde visie toe te voegen, namelijk vanuit het oogpunt van conflicthantering: "Het conflict oplossend vermogen van een rechtsgebied daalt naarmate het juridisch gehalte van dat rechtsgebied toeneemt. Als eenmaal een juridische koers is ingezet, is er meestal geen weg meer terug. Uit de parlementaire stukken blijkt dat in ambtenarenzaken thans vijf maal zoveel geprocedeerd wordt dan in arbeidszaken. Door de overgang naar het arbeidsrecht vervallen het begrip ‘besluit’ en vele formele bestuursrechtelijke voorschriften, waardoor het juridisch gehalte van het nieuwe ambtenarenrecht significant lager zal zijn. Dat is naar mijn inzicht een grote winst. Anderzijds is met de WWZ in de marktsector echter een gesloten stelsel van ontslaggronden ingevoerd waar de publiekrechtelijke sector met de normalisering nu juist zo graag vanaf wil omdat het te weinig flexibel is. Dat is dan weer een domper." Van Meer is van mening dat de publieke sector, komend vanuit zijn zo gejuridiseerde ambtelijke verhoudingen, vooral een heuse cultuuromslag nodig heeft om de ten volle profijt van de normalisering te hebben.

“Het boek is niet primair voor juristen, maar juist bedoeld voor degenen binnen de publieke sector die in de praktijk de Wnra moeten gaan implementeren.” Ed van Meer

Tot slot vertelt Van Meer over zijn boek: “Omdat ook met de Wnra nog een specifieke Ambtenarenwet blijft bestaan, vind ik dat de publieke sector ook na de normalisering niet volledig gelijkgeschakeld zal zijn met de marktsector. Vandaar dat de titel van mijn boek ‘Het nieuwe ambtenarenrecht’ is.” Van Meer beschrijft in zijn boek ook de hiaten in de wet, die hij opspoorde in de parlementaire geschiedenis van de Wnra en van voorstellen tot verbetering voorziet. Over de van de normalisering uitgezonderde sectoren rechterlijke macht, defensie en politie zegt Van Meer het volgende: “Ik acht geen enkele dwingende juridische grondslag aanwezig om deze drie sectoren in de toekomst nog veel langer uit te zonderen. In mijn boek beschrijf ik dan ook dat ze op korte termijn alsnog mee zouden kunnen gaan in de normalisering.”

Jori Navest
17 mei 2017

© 2018 Van Meer Juridische Zaken & Advocatuur stuur een email